شرکت اطلاع‌رسانی و خدمات بورس

اخبار

۱۳۹۷/۰۹/۱۴

نخستین رقابت الگوریتم ها در بازار سرمایه ایران

photo_2018-12-05_12-55-18.jpg بازار سرمایه ایران به لحاظ تاریخی 5 دهه عمر دارد و در طول دوران فعالیت خود فراز و نشیبهایی را تجربه کرده
است. همانطور که متخصصان این بازار میدانند، پیش از تصویب قانون بازار اوراق بهادار در سال 4831 ساختار
متفاوتی بر بازار سرمایه حاکم بوده است. به تعبیر دیگر، بهرغم این سابقه طولانی عمده رشد بازار سرمایه در پرتو
قانون جدید بازار اوراق بهادار به دست آمده است که قدمتی سیزدهساله دارد. خوشبختانه در حال حاضر کشور ما
از جهات متعددی در عرصه بازار سرمایه پیشتاز است. اگر نگاهی به تعداد دارندگان کدهای بورسی، تعداد نهادهای
تحت نظارت، تعداد ناشران پذیرفته شده و سایر متغیرهای مهم داشته باشیم، میبینیم که وضعیت خوبی را در
سطح جهان دارا هستیم. از جنبه مقررات هم ممکن است ما با همه سازوکارهای بین المللی هماهنگ نباشیم کما
اینکه بسیاری از بورسهای جهان هم همینطور هستند ولی مقررات ما علاوه بر وجهه اسلامی بودن آن از چنان
استحکامی برخوردار است که سازمان بین المللی کمیسیون های اوراق بهادار (آیسکو) در چند روز اخیر عضویت
سازمان بورس و اوراق بهادار ایران را از عضو پیوسته به عضو عادی ارتقا داده است که در شرایط تحریمی کشور
نشانه بسیار مثبتی از وضعیت کنونی بورس ایران در سطح جهانی است.
تلاش ما در سازمان بورس بر این محور متمرکز است که در همه زمینه های مقدور خود را به سطح بورس های
پیشرو برسانیم. یکی از مهمترین شاخصه های بازارهای مالی در جهان معاصر، مکانیزه شدن آنهاست. درواقع
بخش عمدهای از فعالیت های بازار سرمایه اعم از سفارش گذاری، معاملات و پس از معاملات از حالت دستی
خارج شده و به سمت الکترونیکی شدن در حال حرکت است. این الگو میتواند در ایران نیز اجرا شود. نامه ایی
نظیر "معاملات اتوماتیک"،" معاملات خودکار"، "معاملات جعبه سیاه "، "معاملات الگو"و ... درکل به فرآیند به-
کارگیری رایانه در انجام معاملات با استفاده از برنامه نویسی اطلاق میشود که میتوانیم از اصطلاح "معاملات
الگوریتمی" به جای آنها استفاده کنیم. این سیستم ها قابلیت انجام معامله و کسب سود با سرعت بسیار بالایی
رادارند که عملاً برای انسان غیرممکن است. الگوریتم ها و قواعد معاملاتی میتواند مبتنی بر زمانبندی معاملات،
قیمت خریدوفروش، حجم معامله یا هر مدل ریاضی دیگری باشد. چنانچه این معاملات به درستی در کشور بومی-
سازی و اجرا شوند علاوه بر فرصت های کسب سودی که برای معامله گر ایجاد میشود، عملاً میتواند موجب
افزایش نقد شوندگی بازار سرمایه نیز بشود. از دیگر مزایای این مدل معاملات میتوان به "اجرای معاملات در
بهترین قیمت ها"،"انجام درست معاملات"،"زمانبندی دقیق و مناسب معاملات"، " کاهش هزینه های معاملات"،
" امکان تست استراتژی بر اساس داده های تاریخی و دادههای واقعی" و " سیستماتیک شدن معاملات از طریق
حذف احساسات معامله گران در تصمیم گیری و اجرای معاملات" نام برد. پیشنیاز این فعالیت ها، شفافیت، تقارن
اطلاعاتی، توسعه تحلیل های علمی و دقیق تر از صنعت و دیده بانی رصد بازار و نظایر آن است که الزاماً با توسعه
سازوکارهای الگوریتمیک بهتر شکل میگیرد و مراقبت میشود.
سازمان بورس و اوراق بهادار به عنوان نهاد ناظر بازار سرمایه در چند سال گذشته به این معاملات توجه ویژهای
نشان داده اما زیرساخت های اجرایی معاملات الگوریتمی نیز باید ارتقا یابد و دستورالعمل های موجود در این زمینه
نیز اصلاح و به روزرسانی شود. از طرفی وجود این ابزارها به خودی خود نمیتواند موجب رونق بازار شود؛ چراکه
عموم سرمایه گذاران و فعالان بازار سرمایه هنوز به همه جوانب و سازوکارهای اجرایی این معاملات آگاه نیستند و
درنتیجه نیاز به توسعه فرهنگ در این خصوص احساس میشود. برگزاری تورنمنت ها و مسابقه هایی نظیر "لیگ
ستارگان بورس" و "مسابقه معاملات الگوریتمی بازار سرمایه" میتواند هم اقبال به بازار سرمایه را زیاد کند هم
موجب ارتقای دانش فعالان حرفهای این بازار شود. به همین منظور سازمان بورس و اوراق بهادار و شرکت
اطلاع رسانی و خدمات بورس اقدام به برگزاری مسابقه معاملات الگوریتمی کرده اند.
بدین ترتیب زمینه حضور نیروهایی بادانش عمیق تر و قدرت تحلیل بیشتر در بازار پدید می آید و فین تک ها و
نهادهای دانش بنیان در جایگاه بهتری در بازار می یابند؛ به نحوی که ارزش حضور شاداب آنان ملموس تر شده و
ارزش افزوده ناشی از این حضور تخصصی در اقتصاد نمایان میشود. بعلاوه این رویداد فرصت مناسبی برای نظام
ناظر بر بازار نیز میباشد تا سازوکارهای نظارت را ارتقاء بخشد و آسیب های احتمالی را شناسایی نماید.
مسابقه معاملات الگوریتمی بازار سرمایه از روز شنبه 45 دی ماه شروع شده و پس از 83 روز نهایتاً در روز چهارشنبه
41 بهمن ماه خاتمه می یابد. این مسابقه در سه بخش "اوراق بهادار با درآمد ثابت"، "خریدوفروش سهام" و "حل
مسئله" است که حضور در مسابقات به صورت تیمی خواهد بود؛ به این ترتیب که یک نفر به عنوان متخصص مالی،
یک نفر به عنوان متخصص فناوری اطلاعات و فردی نیز به عنوان سرپرست، یک تیم را تشکیل خواهند داد. ممکن
است بعضی تیم ها در بخشی تخصص یا تمایل به فعالیت داشته باشند و مایل نباشند در همه محورها شرکت کنند.
ازاین جهت، انتخاب بخش مسابقه آزاد است ولی اگر تیمی در همه محورها توان رقابت داشته باشد و نتایج مناسبی
نیز به دست آورد، به عنوان ویژهای در این مسابقه دست خواهد یافت و نهایتاً در مراسم پایانی جوایز به تیم های
برنده در هر یک از محورها تعلق خواهد گرفت.
ازآنجاکه هدف از این مسابقه، در درجه اول توسعه فرهنگ معاملات الگوریتمی است، از مشارکت بخش های مختلف
بازار سرمایه همانند سایر برنامه های این حوزه بهرهمند خواهیم شد. مسئله ای که در این حوزه اهمیت ویژه دارد
آن است که توسعه فرهنگ صحیح سهامداری در بین عموم مردم و معامله گران بازار سرمایه وظیف های عمومی
برای نهادهای مالی و اقتصادی است و ما امیدواریم با توسعه فرهنگ مشارکت در این قبیل رویدادها شاهد رشد
سواد مالی در جامعه باشیم که این امر قطعاً در سطح کلان اقتصادی نیز اهمیت دارد.

 نویسنده:
جناب آقای دکتر رضوی عضو هیئت مدیره و معاون اجرایی سازمان بورس و اوراق بهادار
و عضو شورای سیاست گذاری مسابقه معاملات الگوریتمی بازار سرمایه